Tradycjonalisto – dokąd zmierzasz? – M. Kmieć

Święcenia, które dokonały się w szwajcarskim mieście, powinny skłonić każdego katolika, zwłaszcza przywiązanego do Tradycji Łacińskiej, by raz jeszcze zadać sobie pytania, na które wydaje się, dawno odpowiedział i by przemyślał raz jeszcze te odpowiedzi, które być może, pochopnie uznał za prawdę, skłonić, by zrobił swoisty rachunek sumienia. Reakcja Stolicy Apostolskiej jest bardziej zdecydowana, niż się spodziewano. Jakkolwiek rana zadana Mistycznemu Ciału Chrystusa jest bolesna (nie jest bowiem tak, jak mówił przełożony Bractwa ks. Pagliarani w kazaniu wygłoszonym podczas konsekracji: „iż o to nadszedł radosny dzień”), uważam, że decyzja ta jest adekwatna.

W niniejszym tekście będę używał generalizacji wobec bardzo szeroko pojmowanego środowiska katolickich tradycjonalistów. Uważam, że są one uzasadnione. Oczywiście, będę się odnosił w pierwszej kolejności do schizmy Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X. Niniejszy tekst jest wyłącznie opinią zwykłego wiernego i należy go traktować jako głos w dyskusji, zachęcający do refleksji, nawet jeśli użyte zostały w nim sformułowania noszące w sobie element autorytatywności. Wspólnota wierzących może ze sobą dyskutować, czasem nawet emocjonalnie, o ile pamięta, że właściwe nauczanie Kościoła katolickiego wyrażane jest przez Ojca Świętego oraz biskupów w łączności z papieżem.

Niniejszy tekst nie jest także przymykaniem oka na kryzys w Kościele, na szerzące się zgorszenia i głoszenie jawnie sprzecznej z nauczaniem Kościoła moralności. To są rzeczy oczywiste, bolesne i dla katolickiego sumienia widoczne w sposób jasny. Problem piusowców powinien być rozpatrywany oddzielnie, przy pełnym rozumieniu ich słusznej krytyki współczesnego świata. Jeśli w tekście nie zajmuję się tym kryzysem, nie oznacza, że go nie dostrzegam i o nim zapominam. Tekst skierowany jest do katolików, którzy przeżywają zamęt co do wydarzeń z ostatnich dni, a którzy w pełni przyjmują społeczne nauczanie Kościoła katolickiego.

Baśń o posoborowym Kościele

Kościół katolicki w wyniku kryzysu lat 60. został przejęty przez modernistów (a miejscami także przez Żydów i masonów). W wyniku tego do oficjalnego nauczania przedostały się tezy jawnie sprzeczne z Tradycją Kościoła. Co więcej, w wyniku posoborowej reformy liturgicznej doprowadzono do dewastacji właściwie wszystkich sakramentów świętych, a przede wszystkim Mszy Świętej. Ogłoszony przez Pawła VI Mszał rzymski zawiera w sobie elementy protestanckie, jawnie zaciemnia ofiarniczą teologię tego sakramentu i może stanowić poważne zagrożenie duchowe dla wiernych. Opinie są podzielone, ale niektórzy uważają, iż ta liturgia jest wewnętrznie zła i nie należy w niej uczestniczyć. Kościół niestety zaprzeczył zbawczej jedyności Chrystusa i Świętego Kościoła katolickiego promując ekumenizm jako wspólne poszukiwanie przyszłego formatu instytucjonalnego, który połączy różne wyznania, a także dialog międzyreligijny, gdyż z założenia religie są równe i wszystkie prowadzą do zbawienia. Bóg został zepchnięty z tronu na rzecz człowieka, a wywyższenie ludzkiej natury uczyniło z Kościoła głównego obrońcę demokracji liberalnej, czyli masońskiego wynalazku epoki Oświecenia i Rewolucji francuskiej, czyniąc najwyższym prawem wolność religijną, a więc przekonanie, że każdy człowiek może sobie w dziedzinie religijnej „robić co chce”. Kościół zatem popadł w szereg herezji w dziedzinie sakramentologii i eklezjologii, otwierając się tym samym na całą rewolucję moralną, która zdewastowała naukę o małżeństwie i rodzinie. Na szczęście niewielka grupka wiernych – Reszta Nowego Izraela zachowała niezmąconą wiarę i w większości skupiła się wokół Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X. To wypchnięcie i systemowa próba likwidacji Świętej Tradycji z przepowiadania Kościoła stworzyła stan wyższej konieczności, dlatego też 1 lipca tego roku biskup – członek Bractwa bez mandatu Stolicy Apostolskiej konsekrował czterech kolejnych, aby zabezpieczyć przyszłość prawdziwego Kościoła. Wiadomo bowiem, że zrządzeniem Bożym Tradycja w przyszłości odniesie zwycięstwo. Prawdopodobnie któryś z przyszłych papieży potępi błędy Soboru Watykańskiego II i posoborowych papieży (którzy to, trzeba zaznaczyć – zostali w większości kanonizowani, aby tym samym „kanonizować sam Sobór”, to jest jego nauczanie) i przywróci Mszę Wszechczasów. Do tego czasu należy trwać z uporem na swoich pozycjach, uznając wszelkie kary dyscyplinarne, takie jak suspensa czy ekskomunika, jako zasługi i oznaki osobistej świętości podążania drogą wierności wobec Wiecznego Rzymu.

Tak w wielkim skrócie można scharakteryzować ideologię, która zamroczyła i zawładnęła umysłami wiernych przede wszystkim Bractwa, ale niestety również bardzo wielu tradycjonalistów, głównie młodych, pozostających w komunii z papieżem. Szereg różnych spraw można by teologicznie poddać analizie, co zresztą wielu czyni. Rację ma red. portalu Pch24 Paweł Chmielewski, który zauważa, że „katolicyzm Bractwa” i współczesny Kościół katolicki po prostu teologicznie, to jest w wyznawanej wierze, rozjeżdżają się zbyt szeroko, by móc pogodzić się bez wyparcia się części swojej tożsamości przez jedną ze stron. Spór ten staje się na naszych oczach nieprzezwyciężalny¹. Niniejszy tekst nie ma zamiaru rozprawiać się z tymi wszystkimi legendami i mitami. Chciałem zauważyć, że to oderwanie się od rzeczywistości jest już bardzo, bardzo głębokie. Rozwijane przez dekady dzieło abp. Lefebvre’a wychowało nie tylko wiernych, ale także kapłanów i biskupów!, którzy nie znają innej rzeczywistości. Ta „bańka” eklezjalna, co widać po rozmowach, vlogach, licznych komentarzach i niestety oficjalnych wypowiedziach przedstawicieli Bractwa, mówiąc tak delikatnie, jak się tylko da, zrodziła radykalną, religijną ideologię, z którą trudno dyskutować, gdyż „wszyscy katolicy poza Tradycją” (tak, jak tylko ja ją rozumiem…) są z natury podejrzani, jako ci, którzy zostali zatruci modernizmem (który oczywiście jest herezją opisującą de facto wszystko, z czym się nie zgadzają).

Chciałbym przytoczyć tu dwie, niezwykle gorszące wypowiedzi, które ukazują, że realna schizma dokonuje się na naszych oczach, a Bractwo uderza z całą siłą w absolutny rdzeń wiary katolickiej. Przełożony Bractwa ks. Davide Pagliarani w wywiadzie udzielonym w lutym tego roku mówił: „w zwykłej parafii wierni nie znajdują już środków potrzebnych do zapewnienia sobie wiecznego zbawienia”². Natomiast nowo wyświęcony bp Michael Goldade w kazaniu wygłoszonym na rozpoczęcie Pontyfikalnych Nieszporów pouczał: „Jeśli Kościół katolicki w swojej tradycji rodzi życie, to Kościół modernistyczny jest pustynią. On zabija. Zabija wszystko, czego się dotknie. Zabija życie nadprzyrodzone. Zabija źródła łaski. Wysusza wszystko, ponieważ postawił człowieka na miejscu Boga i w ten sposób odwrócił się od źródeł życia”³. Największe nadużycia liturgiczne, największe szaleństwa ekumeniczne i księża publicznie głoszący niekatolicką naukę moralną nie sięgną poziomu uznania obecnego Kościoła katolickiego za zagrożenie duchowe, jako pogrążonego w herezji i niespełniającego swojego najważniejszego zadania – przekazywania łaski Bożej wiernym. To jest zarzut kosmiczny. To nie jest spór o ukrywanie czy zwalczanie Świętej Tradycji. To schizma, która zaczyna tworzyć własny Kościół i własną teologię. Słusznie mówił św. Hieronim: „Nie ma takiej schizmy, która nie wymyśliłaby sobie jakiejś herezji, aby usprawiedliwić swoje odejście z Kościoła”. Nie ulega wątpliwości, że mierzymy się w Kościele z kryzysem, zwłaszcza w państwach zachodnich. Wydaje się, że panuje zamęt ws. eklezjalnych i moralnych. Sądzę, że główny problem polega na braku odwagi pasterzy i użycia władzy otrzymanej przez Kościół w sposób odpowiedni, nie zaś na ich apostazji. 

Kościół mierzy się z herezjami od wieków. Niektóre wyrzuca i potępia (gdy rozeznaje brak skruchy i nawrócenia z powodu licznych rozmów i napomnień lub ze względu na obronę wiernych, gdy uznaje, że siła przekonywania jest zbyt duża, aby pozwolić na szerzenie się poważnych błędów). Inne zaś zwalcza niejako w sobie. Nie jest wcale tak, że Kościół zawsze i od razu reagował na każdą herezję potępieniem i ekskomuniką. Bywało bardzo różnie w zależności od mądrości i roztropności obecnie sprawujących urząd. Wydaje mi się, że dogłębna znajomość historii Kościoła i herezji mogłaby położyć kres nieprawdziwemu obrazowi Kościoła i jego praktyki duszpasterskiej, jaki posiada wielu tradycjonalistów. Chciałbym pokrótce omówić trzy herezje, które w pewien sposób odzwierciedlają się w poglądach Bractwa.

Gnoza

Gnoza ma dwojakie oblicze. Pierwsze dotyczy samego poznania. Przekonanie, że Tradycja jest w likwidacji, prowadzi do stwierdzenia, że „prawdziwa wiara katolicka” nie jest już głoszona. Można ją poznać, ale stała się ona wiedzą tajemną, nieznaną, ukrytą. Takie myślenie od razu powinno zapalić czerwoną lampkę. W tej „tradycjonalistycznej bańce” krąży wiele mitów. Legendy te są dzisiaj łatwo dostępne ze względu na Internet. Większość wiernych styka się z Tradycją poprzez prowadzone vlogi. Każdy wierny ma prawo do takiej działalności, wiara jest z natury misyjna, więc człowiek wierzący nie tylko się interesuje, ale chce się dzielić swoją wiarą. Niestety poziom tych materiałów jest często mizerny. Autorzy z gorliwością neofitów są przekonani, że poznając Tradycję Łacińską (za sprawą interpretacji osób, które mocno sprzeciwiły się Soborowi Watykańskiemu II) zachowują się tak, jakby znaleźli Świętego Graala. Często materiały te opierają się na wycince cytatów bez kontekstu z nadaniem im interpretacji do z góry założonej tezy. Należy tutaj zauważyć, że ta metoda (cytat + interpretacja tradycjonalistyczna) nie działa zawsze. Mamy bowiem jasny i wyraźny cytat Konstytucji dogmatycznej Soboru Watykańskiego I Pastor aeternus: „Ta św. Stolica Piotrowa zawsze wolną zostaje od wszelkiego błędu, według Boskiej Pana naszego Zbawiciela obietnicy”⁴.

Pamiętam jak przed laty zaczytywałem się w dokumentach Soborów Powszechnych i encyklikach papieskich, także przedsoborowych z dużym zaciekawieniem. Były one w większości dostępne. Każdy, kto się zetknął z teologią katolicką, wie, jak rozległa, głęboka i wielobarwna to dziedzina. Wielu tradycjonalistów jest przekonanych, że po trzech książkach i setkach filmików o kryzysie w Kościele posiada większą i pewniejszą wiedzę teologiczną niż większość posoborowych księży po wielu latach seminarium, co jest oczywiście nieprawdą. Co więcej, wielokrotnie mało kto z nich sięga do prawdziwych źródeł, w pełni ufając interpretacjom „tradycjonalistycznych twórców”. Oni zaś bardzo często potrafią tak wszystko poprzekręcać, ponadinterpretować… Ktoś z boku słuchając tego, jest przekonany, że oto logiczny, jasny w pełni rozumny wywód. Takich historii jest co niemiara. Radykalizm takiego tradycjonalizmu można dostrzec również w tym, że cześć tez, które głoszą, były kompletnie nieznane u początku tego ruchu. Przez ostatnie dekady nauczono się wyszukiwać różnych opinii teologicznych, które stoją w jakiejś sprzeczności z obecnym nauczaniem papieży. Nauczanie Kościoła można podzielić na cztery działy: dogmaty, definitywne nauczanie, pewne nauczanie i opinie teologiczne. Ten ostatni dział charakteryzuje się wolnością słowa, do czasu, gdy Magisterium Kościoła nie rozstrzygnęło lub czegoś nie rozjaśniło. Stąd też twierdzenie, że Bractwo nie głosi żadnej nowej nauki, a jedynie to, co istniało przed soborem, powinno być doprecyzowane. W istocie tradycjonaliści najczęściej opierają się na interpretacjach teologicznych dokumentów Kościelnych, które rzeczywiście istniały, przede wszystkich w epoce potrydenckiej, zwłaszcza przełomu XIX i XX wieku. Nie oznacza to wcale, że były one dogmatyczne lub jedyne przed Soborem obowiązujące. To co tradycjonaliści uznają za świętą tradycję, często jest tylko opinią teologiczną istniejącą w Kościele danych czasów, a nie niezmiennym nauczaniem Kościoła. Co więcej, potrafią tak mocno bronić swoich tez, iż swoje myślenie prowadzą na grząski grunt. Przykładowo, tak bardzo chcąc obronić wyłączny wymiar ofiarny Mszy w Katechizmie o kryzysie w Kościele zamieszczonym na stronie Bractwa można przeczytać zdanie, które uderza w realną obecność Chrystusa z całym człowieczeństwem i bóstwem w Świętej Hostii: „cały obrządek Mszy opiera się charakterowi uczty, gdyż co to za uczta, przy której, po tak wielu rytualnych czynnościach, dostaje się tak niewielką potrawę”⁶?

W tej gnozie przerażające jest to, że wielu dobrych pobożnych wiernych zachwyciwszy się pięknem Mszy Trydenckiej z automatu, w pełni obdarza zaufaniem takich vlogerów. Nie papież, nie biskup i nie dogmatyk, ale właśnie ten sympatyczny pan czy pani w okienku internetowym – to jest jasna tradycyjna wykładnia… Często oni łapią człowieka XXI wieku na chwytliwe tytuły, które mają sugerować odkrywanie jakiejś tajemnej wiedzy nikomu nieznanej, zapomnianej, zwalczanej. Wierni od razu spotykają się z treścią, która im wmawia, że posoborowi papieże, nawet jeżeli w większości swoich dokumentów nie głoszą rzeczy niekatolickich, to jednak „lepiej do nich nie zaglądać, gdyż są modernizmem naznaczone”, budując postawę zamknięcia się na racjonalną dyskusję. I tak oto papieża zastępuje vloger, teolog-amator. Niestety trzeba przyznać, że tradycjonaliści działają medialnie sprawniej i docierają do części wiernych szybciej, niż cały zastęp teologów, który dawno opracował odpowiedzi na pytania i wątpliwości. Przecież w Kościele od dekad mamy teologów, którzy jasno wykazywali ciągłość Tradycji i błędy w interpretacjach Bractwa. Przytoczmy tu przypadek Bractwa Kapłańskiego św. Wincentego Ferrariusza. To ciekawa grupa, która po Soborze przeszła na pozycje sedeprywacjonistyczne, nie uznawszy papieża. Chcąc wykazać błędy Soboru, rozpoczęła głębokie studium teologiczne, które zakończyły się po kilku latach powrotem do pełnej komunii z Biskupem Rzymu. W ocenie członków tego Bractwa teksty soborowe są zakorzenione w Świętej Tradycji.

Nadto od razu wchodzi cały zestaw argumentów, że: każdy człowiek ma swój rozum i dzięki temu władzę poznania i dawania sądów. Z jakiegoś powodu zapomina się o tradycyjnej nauce katolickiej, aby nie ufać swojemu rozumowi w sposób tak jednoznaczny. Owocem tego jest tak lekkie traktowanie schizmy i ekskomuniki. Opracowane argumenty na rzeczy nieobowiązywalności jej w sumieniu wydają się wielu tak oczywiste, że w swoim (co tu dużo kryć, nieuporządkowanym w duchu katolickim sumieniu) zbywają ręką papieskie kary, zamiast się nimi przejąć. Przechodzą z teologii na prawo kanoniczne, dopuszczając się sofistyki, w którą papieże z natury nie wchodzą. Nie jest rolą duchownych walka o demoliberalną praworządność…

Mit gnostycki głosi: wszyscy w Kościele po Soborze zapomnieli, o tym, co było. Nie tylko papieże obficie w swoich dokumentach cytują Ojców i Doktorów Kościoła, poprzednich papieży, ale są i święci wciąż czytani przez zwykłych wiernych! Przykładowo we 33-dniowym oddaniu Maryi, popularnych rekolekcjach w Polsce, wielu czyta klasyczny traktat św. Alfonsa Liguori. Nikt o niczym nie zapomina. Nikt niczego nie ukrywa, a to, że ktoś się z tymi treściami nie zetknął wcześniej, świadczy albo o tym, że nie interesował się wiarą, albo zapomina, że Kościół cały zanurzony jest w swej tradycji i z niej czerpie na co dzień. Tradycja przekazywana nie jest traktatem naukowym, który na każdym kroku musi stosować przypisy z powołaniem na źródła. My w Kościele oddychamy świętymi, Ojcami i Doktorami Kościoła, papieżami i soborami. 

Innym jeszcze obliczem gnozy, obliczem manichejskim była pogarda do świata stworzonego i ciała ludzkiego. Upadek pewnych praktyk pobożnościowych otwiera wielu tradycjonalistów na niekatolicki przecież moralny purytanizm. Przekonani, że kiedyś wszyscy przede wszystkim pościli i pokutowali, obwieszczają koniec ascetyki chrześcijańskiej i próbują ze swojego osobistego, często rodzinnego życia zrobić domowy klasztor mniszy, co przeczy obowiązkom stanu. Przypominając naukę o „księciu tego świata” (J 12, 31) i o tym, że „Kościół jest znakiem sprzeciwu wobec tego świata” (Ł 2, 34), zapominają, że słowo świat wyraża również inną rzeczywistość – Boże stworzenie, które „Bóg nazwał dobrym i bardzo dobrym” (Rdz 1). Ten świat, choć zraniony grzechem, jest darem dla człowieka. Radość życia powinna cechować ludzi wierzących. Wśród niektórych grup tradycjonalistycznych przenika często nihilizm, jakieś zacietrzewienie, niechęć do ludzkich uczuć choćby (które traktują jako coś podejrzanego z natury, co jawnie przeczy naturze ludzkiej stworzonej przez Boga!). Opierając się na okruchach prawdy, doprowadzają pobożność do absurdów i wypaczają sprawy mniej istotne nieustannie wynajdując wyrwane z kontekstu cytaty mający w czambuł potępić wszystko co nie jest ze sfery sacrum.

Katolik powinien przemyśleć swój stosunek do nauczania Kościoła. Czy przypadkiem zbyt łatwo nie przyznaję racji wybranym opiniom teologicznym? Czy nie stawiam zwykłych wiernych, a także wybranych księży ponad papieża? Czy w ogóle sięgam do dokumentów papieskich i zgłębiam nauczanie Kościoła, czy też w pełni ufam osądowi wybranych osób? A może w pełni ufam osądowi własnego rozumu?

Jansenizm

Jansenizm jest kontynuacją tej pogardy dla świata stworzonego. To przekonanie, że odnowa Kościoła przyjdzie tylko i wyłącznie dzięki surowej dyscyplinie, powszechnej ascezie i głębokiej bojaźni Bożej, która przemienia się często w nerwicę, autentyczny lęk i ciężką chorobę duchową – skrupuły. Janseniści byli przekonani, że człowiek jest tak niegodny Boga, iż należy niejako zawiesić Boże wezwanie do udzielania Jego Łaski w Kościele na rzecz drogi do doskonałości moralnej. Nadużycia liturgiczne czynione są w świecie tradycjonalistycznym sferą dogmatyczną. Fałszywie powołując się na piękno celebracji w swojej wspólnocie, zapominają o jej ekskluzywnym charakterze, sądząc, że nadużycia w Mszy Trydenckiej są prawie niemożliwe. W ogóle nadużycia liturgiczne w pewnym sensie są owocem tego, że wielu tradycjonalistów – ludzi, którzy mają wyczucie liturgiczne, nie włącza się w życie parafialne – przeciwnie – buduje twierdzę rzekomo „zdrowej nauki”. A bardzo ich Kościół potrzebuje!

To zamknięcie na braci i siostry w Chrystusie ze względu na zagrożenia duchowe to zjawisko niesamowite. Istnieją wierni, którzy się realnie boją, że poza tradycyjnymi wspólnotami otrzymają skażoną naukę. Jednocześnie uważają się za lepiej skatechizowanych i uformowanych. „Sól straciła swój smak”… (Mt 5, 13)? Jeśli Jezus nieustannie powtarza: „Nie lękajcie się!” – to przede wszystkim do tych, którym „wiele dano i od których wiele wymagać się będzie” (Łk 12, 48). Wygodnie jest słuchać kazań na tematy, które są zgodne z moim światopoglądem, ale nie na tym polega sens bycia katolikiem. W niektórych środowiskach powstała cała teoria „zaciemniania katolicyzmu”. Oto Nowa Msza ma „zaciemniać” ofiarniczy charakter, a spotkania ekumeniczne mają „zaciemniać” zdrową naukę o Kościele. To jakiś absurd. Kim są ci wierzący, którzy wszędzie widzą zagrożenia, zwłaszcza jeśli uważają, że sami wiedzą „jaka jest prawda”, w sensie ta „prawdziwa prawda”…? Czy przypadkiem nie mamy do czynienia z wierzącymi, którzy próbują ukryć swój talent (Mt 25, 14-30)? Gdzie się podziała Opatrzność Boża? Gdzie Chrystusowa odwaga?

Kościół potrzebuje Tradycji, ale ci, którzy mogą ją w miłości do Kościoła jaśniej przekazać w codziennym życiu parafialnym, tego uczynić nie chcą. Wierni, którzy na każdym kroku przypominają, że każda Msza święta uobecnia Ofiarę Krzyżową Chrystusa, nie znajdują w sobie ducha ofiarniczego, aby być ofiarą miłości dla Kościoła takiego, jaki jest, aby być w nim, z nim i dla niego. Św. Paweł pisał: „umiem cierpieć biedę, umiem i obfitować” (Flp 4, 12). Niektórzy przypisują sobie męczeństwo za wiarę… I jak tu nie zauważyć nowej teologii?

Niestety niezdrowa nauka, zwłaszcza o Mszy Świętej sprawia, że nie tylko są tacy, którzy negują ważność i godziwość Mszału Pawła VI, wmawiając innym, że przekazuje on niekatolicką teologię. Pomijając nadużycia, które są owocem czegoś innego (to fakt, że nowy Mszał daje zbyt dużą swobodę), to jednak teologia sakramentu wyłożona na samym początku jest w pełni katolicka. Mówimy o rzeczach najświętszych. Będąc katolikiem, trzeba sobie zadać pytanie: jak postrzegam reformę liturgiczną? Jeżeli na każdej Mszy według Novus Ordo Missae uobecnia się ta sama ofiara, co podczas sprawowania Mszy trydenckiej, to jak katolik może podchodzić do tych spraw lekko, kpiarsko, a nawet bluźnierczo, obrażając zatwierdzone przez Kościół księgi liturgiczne? Nie wyklucza to dyskusji na temat reformy liturgicznej. To inny poziom. Słusznie krytykując konstruktywistyczne podejście reformatorów, którzy próbowali stworzyć liturgię dla współczesnego człowieka, który w rzeczywistości nigdy nie istniał – zwalczają rzekome błędy liturgii nadając jej znaczenia i teologię, której nigdy nie wyrazała.

Niektórzy wierni są przekonani, że ludzie chodzący na Novus Ordo tracą wiarę i w ofiarę Mszy, i w realną obecność Chrystusa w Eucharystii, co jest po prostu kompletną bzdurą. Serce krwawi przy wielu nadużyciach liturgicznych. Jednak siły Kościoła uruchamiane są nie tam, gdzie powinny. Zamiast dyskutować o pewnej „reformie reformy”, o której mówił i Jan Paweł II („Przekroczyć próg nadziei”) i Benedykt XVI, Kościół marnuje swoje siły na odparcie ataków o nieważność i niekatolickość nowej Mszy. Musi to robić, bo mówimy o rzeczach najświętszych i dlatego akceptacja dla teologii reformy liturgicznej stanowi jeden z warunków dla pojednania Bractwa z Rzymem. Kościół powołany jest do głoszenia ludziom zbawienia w Chrystusie – Bogu-człowieku, który umarł na krzyżu za nasze grzechy dla naszego zbawienia. Tymczasem tradycjonalistyczne treści zajmują się głównie kryzysem i złem w Kościele, przecząc tym samym istocie Kościoła założonego przez Zbawiciela. Nie głosi się Chrystusa od wielkiej opowieści na temat kryzysu związanego z herezją modernizmu. Powołując się na liczne powołania kapłańskie są przekonani o żywotności swoich wspólnot (chociaż wiedza wielu tradycjonalistów na ten temat również odbiega od rzeczywistości – wielu z nichjest przekonana, że wzrost powołań mają właściwie wyłącznie tradycyjne seminaria, a wszędzie indziej posucha i laicyzacja… to obraz oderwany od rzeczywistości).

Katolik musi sobie zadać pytanie: Czemu się bez przerwy gorszysz? Czemu nieustannie Twoje myśli idą w stronę o. Jamesa Martina, Pachamamy w Watykanie i pocałunku Koranu, jakby to właśnie czekało przy wejściu do każdego kościoła i stanowiło codzienność większości wiernych, którzy cię otaczają? Czy nie widzisz nic poza tym? Żadnego dobra? Czy nie widzisz Łaski Bożej? Pokusa bycia tonącym jest diabelska.

Donatyzm

Donatyści sprzeciwiali się przywracaniu na łono Kościoła tych duchownych i wiernych, którzy sprzeniewierzyli się wierze, poddając się władzy świeckiej. Ich niezgoda na rozwiązłość moralną, ich pragnienie świętości zwiodło ich na manowce, tak jak zwodzi wielu tradycjonalistów. Piękną kartę w sporze z nimi zapisał św. Augustyn, który, zanim się nawrócił, wiódł życie pełne hulanek i swawoli. Kościół jest miejscem udzielania sakramentów dla ludzi i świętych, i grzesznych. Taki był, taki jest i taki będzie. To pragnienie jasności nauczania jest słuszne. Pragnienie szybkiego potępienia każdego, kto wydaje mi się, że błądzi, jest niesłuszne, toruje pokusę użycia skrótów, które wiodą do nieposłuszeństwa.

Katolik musi sobie postawić dwa pytania w kontekście herezji donatystycznej. Po pierwsze: czy nie za bardzo przejmuje cię zło w Kościele? Czy nie kierujesz się donatystycznym złudzeniem, że w Kościele jest miejsce wyłącznie dla ludzi doskonałych, zwłaszcza duchownych, którzy nigdy nie błądzą i nigdy się nie mylą? Czy dziwi cię to, że ludzie są ludźmi? Czy stawiasz w centrum swojego przepowiadania i przeżywania wiary kryzys w Kościele, a nie Chrystusa i jego Łaskę? Kto tak naprawdę zabija życie nadprzyrodzone? Może chcesz po ludzku oczyścić Kościół z błędów, przypisując sobie i podobnym sobie bycie Zbawicielem? A może jak marksiści próbujesz przez akt buntu przyspieszyć wizję historii, w którą wierzysz? I po drugie: czy potrafisz zaufać Bożej Opatrzności i Bożej Łasce, która jest udzielana w Kościele bez względu na to, czy jest pogrążony w kryzysie, a duchowny zboczył z drogi świętości? Zapominasz może, że Boskim Nauczycielem i Lekarzem pozostaje sam Chrystus?

Św. Paweł pisał w Liście do Galatów: „owocem zaś Ducha są: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie. Przeciw takim [cnotom] nie ma Prawa” (Ga 5, 22-23). Każda zdrowa pobożność ożywia duszę. Czy Twoja postawa wobec kryzysu, ludzi w Kościele nie charakteryzuje się nadmierną surowością, która jest zgniłym owocem niezdrowej pobożności? Obserwując i sferę internetową, ale i rozmawiając z wieloma tradycjonalistami, uprawnioną generalizacją jest stwierdzenie, że wielu z nich charakteryzuje się złością, gniewem, nieustannym życiowym napięciem („giniemy, wszystko się wali”), prześmiewczością (używaniem często bardzo ostrego języka, zdradzającego emocje, a nie argumenty), zamknięciem się na życie Kościelne i skupieniem się wyłącznie na apologetyce tego, co uważają za tradycję Kościoła. Autentycznie słyszałem świadectwa byłych wiernych Bractwa, którzy powróciwszy na liturgię sprawowaną w pełnej komunii z papieżem, głównie przedsoborową, mówili, że odzyskali pokój serca, życzliwość wobec innych, radość życia i z życia, i to są owoce zdrowej pobożności.

Inną jeszcze kwestią jest próba załatwienia wszystkiego po ludzku. Ci, którzy nie idą z Bractwem, a którzy deklarują miłość dla Tradycji, mają popadać w błąd naiwności. Eksterminacja tradycjonalistów w Kościele ma się odbyć już za chwilę – co oczywiście jest kolejną bajką opowiadaną przez tych, którzy nie znają prawdziwego, codziennego życia Kościoła. Odnowa nie przychodzi przez powstanie (pseudo-)Machabeuszy (którzy się nie sprzeciwili żadnej władzy religijnej), ale poprzez realizację wezwania: Jezu cichy i pokornego serca, uczyń serca nasze, według serca twego. To tam, gdzie siła Najświętszego Serca Pana Jezusa rośnie w sercach wiernych jest jądro Kościoła.

Nadzieja

Z tego wszystkiego, z tej rany: Bóg może wyprowadzić dobro. To, czego potrzebujemy, to autentycznego katolickiego misjonarstwa na tych duchowych obszarach. Przy największych kryzysach Kościoła, Bóg nie tylko budził nowe zakony, ale także rozszerzał grono swych dzieci, tak jak czyni to dziś, choć nie na Starym Kontynencie (przynajmniej na razie). Polska przyjęła chrzest w obliczu wielkiego kryzysu X wieku. Podczas reformacji odkryto nowe lądy, a co za tym idzie – ludzi, którzy zostali ochrzczeni. Jest nadzieja, że to nieposłuszeństwo wobec papieża zrodzi szereg świętych i teologów, którzy z jasnością uporządkują w duchu hermeneutyki ciągłości nauczanie ostatniego wieku, a tym samym oczyszczą złogi tych wszystkich niemoralnych duchownych i jawnie sprzecznej z Ewangelią nauki, która panoszy się, w Kościele, zwłaszcza tam, gdzie pieniądze, sława, władza i media. Tak odczytuję Leona XIV – augustianina, który działając na rzecz jedności mocą autorytetu Papieża, powiedział wyraźne NIE, dla tych, którzy negują działanie Bożej łaski w Kościele katolickim i w jego sakramentach. I nie ma tu znaczenia rozmach tych wszystkich duchownych i biskupów, którzy przeczą teologii moralnej. Ich wina, ich odpowiedzialność nie usprawiedliwia zamachu na Łaskę Bożą w Kościele.

Historia Kościoła przesiana jest różnymi spięciami między miłosierdziem a prawdą i świętością. Każdy głęboko wierzący katolik pragnie i modli się o usunięcie zamętu doktrynalnego, o blask prawdy o jakim pisał św. Jan Paweł II w genialnej encyklice Veritatis splendor i o wsparcie dla zdrowej pobożności rodzącej świętych ludzi. Jednocześnie wierzy w Boga, który „tak umiłował świat, że Syna Swego Jednorodzonego dał, aby każdy kto w niego wierzył, nie zginął, ale miał życie wieczne. Albowiem Bóg nie posłał swego Syna na świat po to, aby świat potępił, ale po to, by świat został przez Niego zbawiony” (J 3, 16-17). Kościół jest wspólnotą świętych i grzeszników. W ostateczności każdy bój doktrynalny wygrywało miłosierdzie, dlatego, że odowiedzią Boga na kryzys w Kościele jest miłość: „tam gdzie wzmógł się grzech, tam jeszcze obficiej rozlała się łaska” (Rz 5, 20). Świętość przychodzi przez pokorę i posłuszeństwo, nie przez pychę własnego rozumu, który w obronie prawdy i moralności, popada w gniew, surowość i nadmierny radykalizm w tematach drugo- a nawet trzeciorzędnych. Nie ma wątpliwości, że kryzys zostanie w Kościele przezwyciężony i to razem z Piotrem. To poza tą jednością jest rozległa duchowa pustynia. Przytoczmy fragment komunikatu Bractwa Kapłańskiego św. Wincentego Ferrariusza: „w tym dramatycznym kontekście kontynuujmy z pokorą i miłosierdziem swoją misję, bez kompromisów z błędem, w nienaruszonej wierności regułom liturgicznym i tradycyjnemu wychowaniu, w widocznej komunii z jedynym Kościołem Chrystusa i jego prawowitą hierarchią”.

Głównym problemem uporu Bractwa jest tama jaką Bractwo i wielu tradycjonalistów stawia w Kościele Bożej Łasce, dlatego kluczem do zażegnania podwójnego oblicza hermeneutyki zerwania (tak progresywnej, jak i tradycjonalistycznej) jest św. Augustyn – bohater sporów z manichejczykami, pelagianami i donatystami. Papież Augustianin – Leon XIV być może lepiej rozumie problem niż wielu przed nim i dlatego, być może zareagował szybciej i mocniej. Nauka św. Augustyna i hermeneutyka ciągłości (mająca nomen omen twarz myśliciela augstiańskiego – Benedykta XVI) to skarbiec nadziei w tej sprawie. Z ran Chrystusowych zawsze wyłania się ogrom łaski Bożej, nie stawiajmy tylko żądań wobec niej, lecz w duchu wdzięczności Bogu, korzystajmy z niej, gdyż zawsze jest gratis – za darmo.

Więcej tekstów Autora.